Çocukluk döneminde görülen pek çok hastalık kısa sürede ve iz bırakmadan geçer. Ancak kemik ve eklemleri tutan enfeksiyonlar, çocuk ortopedisinde hızlı değerlendirme gerektiren durumların başında gelir. Bilindiği gibi, büyüyen iskelet mikroplara karşı yetişkinlerden farklı tepki verir. Bu nedenle erken tanı, çocuğun eklem sağlığını ve büyümesini korumak açısından büyük önem taşır.
Mikroplar kemiğe veya ekleme çoğunlukla kan yoluyla ulaşır. Örneğin basit bir boğaz ya da cilt enfeksiyonu, kan dolaşımı aracılığıyla iskelete yayılabilir. Öte yandan açık yaralar ve delici yaralanmalar da doğrudan bulaşma yolu oluşturabilir.
Çocuklarda büyüme plaklarına yakın bölgeler zengin bir damar ağına sahiptir. Dolayısıyla bu bölgeler, mikropların yerleşmesi için uygun bir ortam sunar. Ayrıca bazı yaş gruplarında kemik ve eklem aralığı birbirine çok yakındır. Bu sayede kemikte başlayan bir süreç, kısa sürede komşu ekleme de yayılabilir.
Enfeksiyon her çocukta görülebilir. Bununla birlikte bağışıklık sistemi zayıf olan çocuklarda risk daha yüksektir. Benzer şekilde prematüre doğan bebekler ve kronik hastalığı bulunan çocuklar daha dikkatli izlenmelidir. Hatta yakın zamanda geçirilen bir travma da bazı durumlarda zemin hazırlayabilir.
Çocuk ortopedisinde karşılaşılan başlıca tablolar şunlardır:
Belirtiler, çocuğun yaşına göre farklılık gösterebilir. Özellikle ateş, bölgesel ağrı, şişlik ve kızarıklık dikkat çeken bulgulardır. Bunun yanı sıra çocuk etkilenen kolu veya bacağı kullanmaktan kaçınabilir. Nitekim aniden başlayan topallama ya da yürümeyi reddetme önemli bir uyarı işaretidir.
Bebeklerde ise tablo daha sessiz seyredebilir. Huzursuzluk, beslenme isteksizliği ve bez değiştirirken ağlama tek bulgular olabilir. Bu nedenle bebeklerde ailelerin gözlemleri özellikle değerlidir. Kısa sürede kötüleşen bir tablo, beklemeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
Değerlendirme, ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene ile başlar. Öncelikle şikâyetin ne zaman başladığı ve son dönemde geçirilen hastalıklar sorgulanır. Ardından kan tahlilleri ile iltihap göstergeleri incelenir. Gerekli durumlarda ultrason, röntgen veya MR gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
Eklem enfeksiyonu düşünülen vakalarda eklem sıvısının incelenmesi tanıyı netleştirebilir. Böylece hastalığa yol açan mikrop belirlenir ve tedavi buna göre planlanır. Tedavi süreci genellikle antibiyotik uygulamasını kapsar. Diğer yandan bazı durumlarda eklemin yıkanması veya apsenin boşaltılması gibi cerrahi işlemler gerekebilir.
Bu süreç çoğu zaman çocuk enfeksiyon hastalıkları uzmanlarıyla ortak yürütülür. Üstelik tedavi tamamlandıktan sonra da büyüme ve eklem fonksiyonu belirli aralıklarla izlenir. Geç dönemde gelişebilecek uzunluk farkı veya şekil bozukluklarında ise bacak şekil bozukluklarının düzeltilmesi başlığındaki yöntemler değerlendirilebilir.
Prof. Dr. Güney Yılmaz, uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Ardından ABD’de çocuk ortopedisi ile şekil bozuklukları ve kemik uzatma alanlarında üst ihtisas yapmıştır. Ayrıntılı bilgi için özgeçmiş sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kemik ve eklemi tutan enfeksiyonlar, zamanında ele alınmadığında kalıcı hasara yol açabilir. Örneğin eklem kıkırdağı zarar görebilir veya büyüme plağı etkilenebilir. Bu durum ileride eklem hareket kısıtlılığı ya da bacak uzunluk farkı ile sonuçlanabilir.
Bununla birlikte erken dönemde başlanan tedavi ile sonuçlar genellikle olumludur. Kısacası ateşle birlikte görülen eklem ağrısı, şişlik veya ani topallama göz ardı edilmemelidir. Aynı zamanda kolunu ya da bacağını kullanmak istemeyen bir çocuk vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir. Şüphesiz bu tür durumlarda en doğru adım, bir sağlık kuruluşuna başvurmaktır.
Sonuç olarak çocuklarda kemik ve eklem enfeksiyonları, hızlı tanı ve deneyimli bir ekip yaklaşımı gerektirir. Bu doğrultuda değerlendirmenin çocuk ortopedisi bilgisiyle yapılması önemlidir. Konuyla ilgili sorularınız için Prof. Dr. Güney Yılmaz’a ulaşabilirsiniz.
Randevu için 0543 931 79 77 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp hattı üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. Güncel paylaşımlar için Instagram hesabını takip edebilirsiniz. Tüm iletişim bilgileri için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.