Kalça Displazisi İçin Eklem Koruyucu Cerrahi: Ganz (Periasetabular) Osteotomisi Nedir?

Ganz osteotomisi, diğer adıyla Periasetabular Osteotomi (PAO), kalça displazisi olan hastalarda eklem yapısını korumak ve kalça fonksiyonunu artırmak amacıyla uygulanan bir ortopedik cerrahi yöntemidir. Bu işlemde amaç; hastanın kendi kalça eklemini olabildiğince uzun süre sağlıklı şekilde kullanabilmesini sağlamak, ağrıyı azaltmak ve ileride oluşabilecek kireçlenme (osteoartrit) riskini düşürmektir.

Ganz osteotomisi yanlış açılanmış kalça eklemini yeniden şekillendirerek, femur başının (top) asetabulum (yuva) içinde daha stabil ve fonksiyonel bir şekilde yerleşmesini sağlar. Bu yönüyle kalça displazisi tedavisinde eklem koruyucu cerrahinin altın standart yöntemlerinden biri olarak kabul edilir.

Kalça Displazisi Neden Sorun Oluşturur?

Kalça eklemi, femur başı (top) ile asetabulum (yuva) arasındaki uyuma dayanır. Kalça displazisinde yuva sığdır; bu nedenle:

  • Eklem yükü asetabulumun dış kenarına fazla biner
  • Ağrı gelişir
  • Eklem zamanla hasar görür
  • Erken yaşta osteoartrit (kireçlenme) ortaya çıkabilir

Ganz osteotomisi, bu biyomekanik bozukluğu düzelterek eklemin doğal yapısının korunmasını hedefler.

Periasetabular Osteotomi Kimler İçin Uygun?

Bu ameliyat özellikle kıkırdak yapısı korunmuş, eklemde ciddi hasar oluşmamış hastalarda en iyi sonucu verir.

Uygun adaylarda genellikle:

  • Röntgende eklem aralığı daralmamış olur
  • Kalça en az 90° bükülebilir
  • Ağrı günlük yaşamı etkiler ancak eklem tamamen yıpranmamıştır

Bu nedenle özellikle genç erişkinler, adölesan dönem hastalar ve ileride protez gerektirme riski yüksek kalça displazisi olan bireyler için ideal bir tedavidir.

Ganz Osteotomi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

“Ganz osteotomisi”, pelvis kemiğinin asetabulumu çevreleyen dört farklı bölgeden özel kesilerle serbestleştirilmesi ve daha uygun bir konuma döndürülmesi işlemidir.

Ameliyatın temel aşamaları:

  1. Pelvis, asetabulumu çevreleyen bölgelerden dikkatle kesilir.
  2. Asetabulum femur başını daha iyi örtecek şekilde yeniden hizalanır.
  3. Yeni pozisyon 3-4 adet özel vida ile sabitlenir.
  4. Gerekirse:
    • Eklem içi sorunlara müdahale (labrum tamiri, kıkırdak onarımı)
    • Femur boynu veya üst uç düzeltme osteotomileri
      aynı seansta yapılabilir.

Ameliyat süresi ortalama 3–4 saattir.

Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon Süreci

İlk 6–12 hafta:

  • Hastanın bacağına tam yük verilmez.
  • Koltuk değneği veya yürüteç kullanılır.
  • Uzun mesafeler için tekerlekli sandalye gerekebilir.

Tam iyileşme: 6 ay – 12 ay arasında gerçekleşir.

Fizyoterapi sürecinde:

  • Kalça hareket açıklığı korunur
  • Kaslar güçlendirilir
  • Yürüme paterni düzelir

Ameliyat Sonrası Aktivite Düzeyi

Kemik tamamen iyileştikten sonra hastalar:

  • Yürüyüş
  • Hafif koşu
  • Yüzme
  • Bisiklet
    gibi pek çok aktiviteyi yapabilir.

Dislokasyon riski olmadığı için, protez ameliyatlarında olduğu gibi özel bir pozisyon kısıtı bulunmaz.

Ancak yüksek yoğunluklu aktivitelerin (maraton, temas sporları) ganz osteotomisi sonrası uzun dönem eklem sağlığına etkisi tam olarak bilinmemektedir.

Başarı Oranı ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gazn osteotomisinde amaç uygun hastada eklemi korumak ve protez ihtiyacını geciktirmektir. Bilimsel çalışmalar, periasetabular osteotomi sonrası hastaların 10 yıldan uzun süre ağrısız veya minimal ağrılı yaşadığını, günlük fonksiyonların belirgin şekilde düzeldiğini
göstermektedir.

Periasetabular Osteotomi Başarısız Olursa Ne Olur?

Nadiren ameliyat sonrası:

  • Ağrının beklenen düzeyde azalmaması
  • Hareket kısıtlılığı
  • Eklem sertliği

gibi durumlar görülebilir. Bu durumda ilerleyen yıllarda kalça protezi gibi eklem değişim ameliyatları gerekebilir.