Spor yapan çocuklarda topuk ağrısı, ailelerin sık karşılaştığı şikâyetlerden biridir. Çocuk antrenman sonrası topallayabilir veya parmak ucunda yürümeye başlayabilir. Bu tablonun en yaygın nedeni Sever hastalığı (çocuklarda topuk ağrısı) olarak bilinir. Sever hastalığı, topuk kemiğinin arka kısmındaki büyüme bölgesinin zorlanmasıyla ortaya çıkar. Bilindiği gibi bu durum geçicidir ve kalıcı hasar bırakmaz. Ancak benzer şikâyet yaratan diğer nedenlerin ayırt edilmesi önemlidir.
Sever Hastalığı Nedir?
Aşil tendonu, topuk kemiğinin arka kısmına tutunur. Büyüme döneminde bu bölgede henüz kapanmamış bir büyüme plağı bulunur. Dolayısıyla koşma ve sıçrama sırasında oluşan tekrarlayan çekme kuvveti bu bölgeyi zorlar. Sonuçta büyüme bölgesinde iltihabi bir tablo ve ağrı gelişir.
Hastalık en sık 8 ile 14 yaş arasında görülür. Özellikle hızlı büyüme dönemlerinde kemik, kas ve tendonlardan daha hızlı uzar. Bu nedenle baldır kasları ve Aşil tendonu göreceli olarak gergin kalır. Bunun yanı sıra futbol, basketbol, jimnastik ve atletizm gibi sporlar riski artırır. Nitekim düz tabanlık ve sert zeminde yapılan antrenmanlar da şikâyetleri belirginleştirebilir.
Belirtiler Nelerdir?
En belirgin şikâyet, topuğun arka ve alt kısmında hissedilen ağrıdır. Ağrı genellikle aktivite sırasında veya hemen sonrasında artar. Öte yandan dinlenmeyle birlikte azalma eğilimi gösterir.
Ayrıca çocuk sabahları ilk adımlarda zorlanabilir. Bazı çocuklar ağrıdan kaçınmak için parmak ucunda yürür. Hatta topuğun iki yanından sıkıldığında belirgin hassasiyet oluşur. Şikâyetler bir ya da iki topukta birden görülebilir. Kısacası belirtiler, aktivite düzeyiyle doğrudan bağlantılıdır.
Tanı Süreci Nasıl İlerler?
Tanı çoğu zaman öykü ve fizik muayene ile konulur. Muayenede topuk çevresi, Aşil tendonu ve ayak yapısı ayrıntılı incelenir. Ayrıca baldır kaslarının esnekliği değerlendirilir. Gerekli durumlarda ayak grafisi çekilir. Bu sayede stres kırığı, kemik kisti veya enfeksiyon gibi diğer nedenler dışlanır. Özellikle gece ağrısı, şişlik veya ateş eşlik ediyorsa ayrıntılı inceleme yapılmalıdır. Ayak bölgesi yaralanmaları için ayak ve ayak bileği kırıkları yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sever Hastalığı (Çocuklarda Topuk Ağrısı) Takip ve Tedavisi
Sever hastalığı genellikle büyüme plağı kapandığında tamamen geçer. Bu süreçte temel hedef, ağrının kontrol altına alınması ve çocuğun aktif yaşamını sürdürmesidir. Bu doğrultuda aktivite yoğunluğu, şikâyetlere göre düzenlenir. Bunun yanı sıra baldır kaslarına yönelik germe çalışmaları ve topuk yastıkları değerlendirilebilir.
Diğer yandan çocuğun sporu tamamen bırakması çoğu zaman gerekmez. Bununla birlikte antrenman programının uzman görüşüyle planlanması faydalıdır. Ayrıca uygun ayakkabı seçimi de şikâyetlerin azalmasına katkı sağlar. Şüphesiz ailenin süreç hakkında bilgilendirilmesi, gereksiz kaygıyı önler.
Ailelerin Dikkat Etmesi Gerekenler
Sever hastalığı (çocuklarda topuk ağrısı), çoğu zaman sezon başlangıcında veya antrenman yoğunluğu arttığında belirginleşir. Bu nedenle ailelerin çocuğun spor programını yakından takip etmesi faydalıdır. Ayrıca çocuğun ağrıyı ne zaman ve ne kadar süre hissettiği not edilebilir.
Ayakkabı seçimi de önemli bir konudur. Örneğin topuk desteği zayıf veya tabanı çok ince ayakkabılar şikâyetleri artırabilir. Bunun yanı sıra kramponlu ayakkabıların uzun süre kullanılması da topuğa binen yükü artırır. Dolayısıyla spora uygun ve destekleyici ayakkabılar tercih edilmelidir.
Çocuğun ağrısını ciddiye almak da gereklidir. Bazı çocuklar takım arkadaşlarından geri kalmamak için şikâyetlerini dile getirmez. Bu sebeple aile, antrenör ve çocuk arasında açık bir iletişim kurulmalıdır. Öte yandan ağrının şiddetlenmesi veya karakterinin değişmesi yeniden değerlendirme gerektirir. Kısacası bilinçli bir takip, çocuğun hem sağlığını hem de spor keyfini korur. Aynı zamanda gereksiz kaygıların önüne geçilmesini sağlar.
Prof. Dr. Güney Yılmaz, uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Ardından ABD’de çocuk ortopedisi ile şekil bozuklukları ve kemik uzatma alanlarında üst ihtisas yapmıştır. Ayrıntılı bilgi için özgeçmiş sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç olarak Sever hastalığı, büyüme çağındaki aktif çocuklarda sık görülen ve iyi seyirli bir durumdur. Ancak topuk ağrısının her zaman bu nedene bağlı olmadığı unutulmamalıdır. Bu nedenle doğru tanı, sürecin güvenle yönetilmesinin temelidir. Konuyla ilgili sorularınız için Prof. Dr. Güney Yılmaz’a ulaşabilirsiniz.
Randevu için 0543 931 79 77 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp hattı üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. Güncel paylaşımlar için Instagram hesabını takip edebilirsiniz. Tüm iletişim bilgileri için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
