Yeni doğan bebeklerin sağlığı söz konusu olduğunda ebeveynlerin en çok endişe duyduğu konuların başında kalça çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi) gelmektedir. Geçmişten günümüze geleneksel bir uygulama olan kundaklama ise, doğru yapılmadığında kalça çıkığı riskini ciddi oranda artırabilmektedir. Bu yazımızda, kalça çıkığının ne olduğunu, kundaklamanın kalça sağlığı üzerindeki etkilerini ve “kalça dostu” kundaklama yöntemlerini inceleyeceğiz.
Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi) Nedir ve Neden Önemlidir?
Kalça eklemi, uyluk kemiği başı (top) ile leğen kemiği yuvasından oluşan “oynak” bir eklemdir. Gelişimsel Kalça Displazisi durumunda bu yuva yeterince derinleşmez. Sonuç olarak uyluk kemiğinin başı yuva içinde gevşek durur, kısmen ya da tamamen yuva dışına çıkabilir.
Neden Erken Teşhis Kritik? Tedavi edilmeyen kalça çıkığı ilerleyen yıllarda;
- Yürüme bozuklukları ve topallama,
- Kronik kalça ağrısı,
- Erken yaşta kireçlenme (artroz),
- Genç yaşta protez ameliyatı gereksinimi gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
Önemli Not: Kalça çıkığı çoğu zaman doğumda mevcuttur ancak ilk bir yıl içinde de gelişebilir. Bu nedenle “doğumda sorun yoktu” bilgisi tek başına yeterli değildir; düzenli kontroller şarttır.
Kundaklama Kalça Çıkığını Gerçekten Artırıyor mu?
Dünya genelinde AAOS, POSNA ve International Hip Dysplasia Institute gibi prestijli kurumlar, “eski usul” sert kundaklamanın kalça çıkığı için önemli risk faktörlerinden biri olduğunu vurgulamaktadır.
Bacakların birbirine sıkıca yapıştırıldığı ve dümdüz uzatıldığı kundaklama şekli;
- Kalça yuvasına binen basıncı artırır.
- Bebeklerin henüz kıkırdak yapıda olan hassas kalça ekleminin gelişimini bozar.
- Genetik yatkınlığı olan bebeklerde kalça çıkığına zemin hazırlar.
Buradaki anahtar kural şudur: Kundak tamamen yasak değildir; yanlış teknikle yapılan eski usul sıkı kundaklama yapılmamalıdır
“Kalça Dostu” Kundaklama Nasıl Olmalıdır?
Bebeğinizin kalça sağlığını korumak için uygulamanız gereken yöntem kalça dostu (hip-healthy) kundaklamadır.
- Kurbağa Pozisyonu: Kalçalar bükülü ve yana hafifçe açılmış olmalıdır.
- Hareket Alanı: Dizler hafif bükülü kalmalı, bacaklar aşağı doğru zorla uzatılmamalıdır.
- Üst Sıkı, Alt Bol: Kundak bebeğin göğüs ve kollarını sarsa bile, bacakların olduğu alt kısım mutlaka bol ve esnek olmalıdır.
Pratik İpucu: Bebeğinizi kundakladıktan sonra elinizi kundakla bacak arasına sokun. Bebek bacaklarını rahatça yukarı çekip yanlara oynatabiliyorsa, bu kalça dostu bir kundaktır.
Hangi Bebekler Kalça Çıkığı Açısından Daha Fazla Risk Altındadır?
Bazı faktörler, bebeklerin kalça çıkığı açısından daha yakından takip edilmesini gerektirir:
- Kız bebekler,
- Ailenin ilk çocuğu olması,
- Makat (ters) geliş doğumlar,
- Ailede kalça çıkığı öyküsü olanlar,
- Gebelikte suyun az olması (oligohidramnios).
Aileler Hangi Belirtilere Dikkat Etmeli?
Ebeveynlerin günlük bakım sırasında şu bulgulara dikkat etmesi önerilir:
- Bacaklar arasında uzunluk farkı,
- Kasık veya uyluk bölgesindeki deri katlantılarının (boğumların) asimetrik olması,
- Alt değiştirirken bir bacağın yana doğru tam açılmaması,
- Yürüme çağında ördek gibi yürüme veya parmak ucu yürüyüşü.
Tedavi Mümkün mü?
Evet! Bu durum ne kadar erken fark edilirse, tedavisi o kadar kolay ve başarılı olur. İlk aylarda teşhis edilen vakaların büyük çoğunluğu Pavlik Bandajı gibi ameliyatsız yöntemlerle, bebeğin doğal gelişim süreci içerisinde başarıyla iyileştirilmektedir.
Son Söz: Bebeğinizin sağlıklı adımlar atması için geleneksel yöntemleri bilimsel doğrularla harmanlamak çok önemlidir. Şüphelendiğiniz her durumda bir Çocuk Ortopedi Uzmanına başvurmak, en değerli varlığınızın geleceğini korumak için atacağınız en önemli adımdır.
Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi) tanı ve tedavisine dair daha detaylı bilgi almak için bize ulaşabilirsiniz.
TÜRKÇE 
ENGLISH