Bazı bebeklerde doğumda bir bacağın diğerinden kısa olduğu ve ayağın farklı göründüğü fark edilir. Bu tablonun nedenlerinden biri fibular hemimeli olarak bilinir. Fibular hemimeli, baldır kemiğinin doğuştan kısmen ya da tamamen eksik olmasıdır. Bilindiği gibi bu durum, uzun kemiklerde görülen doğumsal eksikliklerin en sık türüdür. Dolayısıyla erken dönemde yapılan değerlendirme, ailenin süreci doğru planlamasına yardımcı olur.
Fibular Hemimeli Nedir?
Alt bacakta kaval kemiği ve baldır kemiği olmak üzere iki kemik bulunur. Bu tabloda baldır kemiği yeterince gelişmez. Ancak durum yalnızca bu kemikle sınırlı kalmaz. Aynı zamanda kaval kemiği kısa ve eğri olabilir.
Bunun yanı sıra ayak bileğinde dengesizlik ve ayağın dışa dönmesi sık görülür. Ayrıca ayağın dış tarafında parmak eksiklikleri bulunabilir. Nitekim bazı çocuklarda uyluk kemiği kısalığı ve diz bağlarında yetersizlik de eşlik eder. Durum çoğunlukla tek taraflıdır. Bu nedenle büyüme ilerledikçe iki bacak arasındaki uzunluk farkı artar. Konuyla ilgili ayrıntılar için bacak boy eşitsizliği konusu da ayrıca değerlendirilmelidir.
Değerlendirme ve Sınıflandırma
Değerlendirme, ayrıntılı fizik muayene ve grafilerle başlar. Öncelikle bacak uzunlukları, ayak bileği yapısı ve diz eklemi incelenir. Ardından tüm bacak grafileriyle kemik yapıları ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Deformitenin şiddetine göre farklı sınıflama sistemleri kullanılır. Bu sınıflamalar, özellikle ayak bileği ve ayağın yapısını temel alır. Böylece tedavi seçenekleri daha net belirlenebilir. Ayrıca büyüme hesaplamaları ile yetişkinlikteki olası uzunluk farkı öngörülür. Bu sayede aile, uzun vadeli planlamayı daha iyi kavrar.
Fibular Hemimeli Tedavi Seçenekleri
Tedavi planı; uzunluk farkının miktarına, ayak bileğinin durumuna ve ayağın yapısına göre belirlenir. Hafif vakalarda ayakkabı yükseltmesi veya büyüme yönlendirme yöntemleri yeterli olabilir. Örneğin sağlam tarafta kelepçe sistemi uygulanarak fark azaltılabilir.
Daha belirgin vakalarda rekonstrüksiyon cerrahileri gündeme gelir. Bu süreçte öncelikle ayak ve ayak bileği dengeli bir yapıya kavuşturulur. Ardından farklı yaşlarda planlanan aşamalarla kemik uzatma yapılır. Uzatma işlemlerinde eksternal fiksatörler veya uygun vakalarda kemik içi çiviler kullanılabilir. Ayrıntılı bilgi için bacak ve boy uzatma cerrahileri sayfasını inceleyebilirsiniz.
Öte yandan çok ağır vakalarda ayak bölgesinden yapılan cerrahi ve protez kullanımı da bir seçenek olarak değerlendirilir. Şüphesiz bu karar, aileyle birlikte ayrıntılı görüşmeler sonrasında verilir. Bu doğrultuda her seçeneğin avantajları açıkça paylaşılır.
Aile İçin Süreç Nasıl İlerler?
Bu tanı, çoğu zaman doğumdan hemen sonra ya da gebelik ultrasonunda konulur. Bu durum aileler için doğal olarak endişe verici olabilir. Bu nedenle ilk görüşmede durumun ayrıntılı olarak anlatılması büyük önem taşır.
Tedavi süreci genellikle çocukluk dönemi boyunca devam eder. Örneğin ilk cerrahi müdahale, yürüme çağına yakın dönemde planlanabilir. Ardından büyüme ilerledikçe ek uzatma aşamaları gündeme gelir. Dolayısıyla ailenin uzun vadeli bir yol haritasını baştan bilmesi faydalıdır.
Tedavi planında çocuğun büyüme hızı ve kemik yaşı sürekli dikkate alınır. Bu nedenle düzenli grafiler ve ölçümler sürecin ayrılmaz bir parçasıdır. Böylece her aşama doğru zamanda planlanır.
Her aşamada fizyoterapi, eklem hareketlerinin korunmasında önemli bir rol üstlenir. Ayrıca okul ve sosyal yaşamın tedavi planıyla uyumlu hale getirilmesi gerekir. Bunun yanı sıra psikolojik destek, bazı çocuklar ve aileler için sürecin kolaylaşmasına katkı sağlar. Nitekim günümüzde pek çok çocuk, tedavi sonrasında aktif bir yaşam sürdürebilmektedir. Hatta spor ve günlük aktivitelere katılım da büyük ölçüde mümkün olmaktadır. Bu sayede aileler, sürece daha güvenle yaklaşabilir.
Prof. Dr. Güney Yılmaz, uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Ardından ABD’de çocuk ortopedisi ile şekil bozuklukları ve kemik uzatma alanlarında üst ihtisas yapmıştır. Ayrıntılı bilgi için özgeçmiş sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç olarak fibular hemimeli, her çocukta farklı şiddette görülen ve bireysel planlama gerektiren bir durumdur. Bununla birlikte günümüzde uygulanan rekonstrüksiyon yöntemleri ile başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir. Kısacası erken değerlendirme ve deneyimli bir ekiple yürütülen takip büyük önem taşır. Konuyla ilgili sorularınız için Prof. Dr. Güney Yılmaz’a ulaşabilirsiniz.
Randevu için 0543 931 79 77 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp hattı üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. Güncel paylaşımlar için Instagram hesabını takip edebilirsiniz. Tüm iletişim bilgileri için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
