Çocuğunun kemiğinde bir kitle ya da şişlik fark etmek, her aile için endişe verici bir deneyimdir. Ancak çocuklarda görülen kemik tümörleri çoğunlukla iyi huyludur. Bilindiği gibi, bu lezyonların önemli bir kısmı başka bir nedenle çekilen röntgende tesadüfen fark edilir. Bu nedenle doğru değerlendirme, hem gereksiz kaygıyı önler hem de gerekli durumlarda zamanında adım atılmasını sağlar.
Çocuklarda Kemik Tümörleri Nedir?
Kemik tümörü, kemik dokusunda anormal hücre çoğalmasıyla oluşan kitlelere verilen genel addır. Çocukluk ve ergenlik döneminde iskelet hızla büyür. Dolayısıyla bazı lezyonlar, özellikle büyüme plaklarına yakın bölgelerde ortaya çıkar.
Bu tümörler genel olarak iki ana gruba ayrılır. İyi huylu olanlar vücudun başka bölgelerine yayılmaz. Öte yandan kötü huylu tümörler çok daha nadirdir ve özel bir ekip yaklaşımı gerektirir. Ayrıca kemik kistleri gibi bazı lezyonlar gerçek tümör olmasa da bu başlık altında değerlendirilir.
Lezyonların büyük kısmının nedeni tam olarak bilinmez. Bununla birlikte bazı tipler, kalıtsal yatkınlık gösteren sendromlarla birlikte görülebilir. Bu sebeple ailede benzer öykü bulunması muayene sırasında mutlaka paylaşılmalıdır. Hatta daha önce çekilmiş filmler de karşılaştırma için yol gösterici olur.
Sık Görülen İyi ve Kötü Huylu Tipler
Çocuk ortopedisinde karşılaşılan başlıca lezyonlar şunlardır:
- Osteokondrom: Kemik yüzeyinden dışarı doğru büyüyen, en sık görülen iyi huylu tümördür.
- Basit kemik kisti: İçi sıvı dolu bir boşluktur. Bazen kemiği zayıflatarak kırığa yol açabilir.
- Anevrizmal kemik kisti: Kemiği genişletebilen, kan dolu odacıklardan oluşan bir lezyondur.
- Osteoid osteoma: Genellikle gece artan ağrıyla kendini gösteren küçük, iyi huylu bir tümördür.
- Osteosarkom ve Ewing sarkomu: Çocukluk çağında görülen kötü huylu tümörlerdir ve oldukça nadirdir.
Bunun yanı sıra fibröz displazi gibi kemiğin gelişimsel lezyonları da bu grupta değerlendirilebilir. Nitekim her lezyonun seyri ve izlem planı birbirinden farklıdır.
Belirtiler ve Tanı Süreci
Kemik tümörleri her zaman belirti vermez. Belirti veren durumlarda ise en sık şikâyet ağrıdır. Özellikle istirahatte veya gece artan ağrılar dikkat çekmelidir. Ayrıca ele gelen bir şişlik, açıklanamayan topallama veya küçük bir travmayla oluşan kırık da önemli bulgulardır.
Değerlendirme, ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene ile başlar. Öncelikle röntgen çekilir, çünkü pek çok lezyon bu aşamada tanımlanabilir. Gerekli durumlarda MR, tomografi veya sintigrafi gibi ileri görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Bazı vakalarda kesin tanı için doku örneği alınması gerekebilir.
Yönetim planı, lezyonun tipine ve davranışına göre belirlenir. Örneğin pek çok iyi huylu lezyon yalnızca düzenli izlemle takip edilebilir. Diğer yandan kırık riski taşıyan veya şikâyete yol açan lezyonlarda cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Kötü huylu tümörlerde ise süreç; çocuk onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarını içeren multidisipliner bir ekiple yürütülür.
Prof. Dr. Güney Yılmaz, uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Ardından ABD’de çocuk ortopedisi ile şekil bozuklukları ve kemik uzatma alanlarında üst ihtisas yapmıştır. Ayrıntılı bilgi için özgeçmiş sayfasını inceleyebilirsiniz.
Takip ve Büyüme Üzerindeki Etkiler
Büyüme plağına yakın yerleşen lezyonlar, kemiğin uzamasını etkileyebilir. Bu durum zamanla bacak uzunluk farkına veya açısal bozukluklara yol açabilir. Bu sayede düzenli kontroller, olası sorunların erken dönemde fark edilmesini sağlar.
Gelişebilecek eğrilik veya uzunluk farklarında bacak şekil bozukluklarının düzeltilmesi ve bacak uzatma cerrahileri başlıklarındaki yöntemler değerlendirilebilir. Üstelik izlem süreci, çocuğun büyümesi tamamlanana kadar devam edebilir. Kısacası sabırlı ve düzenli bir takip, uzun vadeli sonuçların temelini oluşturur.
Aynı zamanda tanı ve takip süreci, aile için duygusal açıdan da zorlayıcı olabilir. Bu nedenle sorulara açık yanıtlar verilmesi ve sürecin adım adım anlatılması büyük önem taşır. Diğer yandan çocuğun okul ve sosyal yaşamının mümkün olduğunca korunması hedeflenir.
Sonuç olarak çocuklarda görülen kemik tümörleri büyük oranda iyi huyludur. Bununla birlikte her lezyonun doğru tanımlanması ve uygun şekilde izlenmesi gerekir. Şüphesiz bu değerlendirmenin çocuk ortopedisi deneyimiyle yapılması önemlidir. Konuyla ilgili sorularınız için Prof. Dr. Güney Yılmaz’a ulaşabilirsiniz.
Randevu için 0543 931 79 77 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp hattı üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. Güncel paylaşımlar için Instagram hesabını takip edebilirsiniz. Tüm iletişim bilgileri için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
