Spor yapan ergenlik çağındaki çocuklarda diz altında ağrı ve şişlik sık karşılaşılan bir şikâyettir. Bu şikâyetin en yaygın nedenlerinden biri Osgood-Schlatter hastalığı olarak bilinir. Osgood-Schlatter hastalığı, kaval kemiğinin ön üst kısmındaki büyüme bölgesinin aşırı zorlanmasıyla ortaya çıkar. Bilindiği gibi bu durum genellikle iyi seyirlidir. Ancak doğru tanı, benzer belirtiler veren diğer sorunların ayırt edilmesi için önemlidir.
Osgood-Schlatter Hastalığı Nedir?
Diz kapağının altındaki tendon, kaval kemiğinin ön yüzündeki bir çıkıntıya tutunur. Büyüme döneminde bu çıkıntı, henüz tam olarak kemikleşmemiş bir büyüme bölgesidir. Dolayısıyla ön uyluk kaslarının tekrarlayan çekme kuvveti bu bölgeyi zorlar. Sonuçta bölgede ağrı, hassasiyet ve şişlik gelişir.
Hastalık en sık 10 ile 15 yaş arasında görülür. Özellikle hızlı büyüme atağı geçiren çocuklar risk altındadır. Bunun yanı sıra futbol, basketbol, voleybol ve atletizm gibi koşma ve sıçrama içeren sporlar riski artırır. Nitekim şikâyetler bazen iki dizde birden ortaya çıkabilir.
Belirtiler Nelerdir?
En belirgin şikâyet, diz kapağının hemen altında ağrıdır. Bu ağrı koşma, zıplama, merdiven çıkma ve diz çökme ile artar. Öte yandan dinlenmeyle birlikte genellikle azalır.
Ayrıca bölgede ele gelen bir şişlik veya kemik çıkıntısı fark edilebilir. Bu çıkıntı zamanla kalıcı hale gelebilir. Bununla birlikte çoğu çocukta fonksiyon kaybı yaşanmaz. Örneğin sporu bırakmaya yol açacak kadar şiddetli ağrı daha nadir görülür. Kısacası şikâyetlerin seyri, aktivite düzeyiyle yakından ilişkilidir.
Osgood-Schlatter Hastalığı Nasıl Değerlendirilir?
Tanı çoğu zaman öykü ve fizik muayene ile konulur. Muayenede hassasiyetin tam yeri ve diz çevresindeki diğer yapılar incelenir. Gerekli durumlarda diz grafisi çekilir. Bu sayede kırık, enfeksiyon veya kemik lezyonu gibi diğer nedenler dışlanır. Özellikle gece ağrısı, tek taraflı belirgin şişlik ya da ateş gibi bulgular ayrıntılı inceleme gerektirir. Diz çevresi yaralanmalarıyla ilgili bilgi için diz çevresi kırıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Tedavi ve Takip Süreci
Bu durum büyük oranda kendini sınırlayan bir durumdur. Şikâyetler genellikle büyüme tamamlandığında belirgin şekilde azalır. Bu süreçte aktivite düzeyinin ağrıya göre düzenlenmesi temel yaklaşımdır. Ayrıca uyluk kaslarına yönelik germe çalışmaları da değerlendirilebilir.
Diğer yandan çocuğun sporu tamamen bırakması çoğu zaman gerekmez. Bunun için yük ve antrenman yoğunluğu, uzman değerlendirmesine göre planlanır. Çok nadir vakalarda büyüme sonrasında rahatsızlık veren kemik parçaları için cerrahi gündeme gelebilir. Sporla ilişkili diğer sorunlar için çocuklarda spor yaralanmaları yazımızı inceleyebilirsiniz.
Aileler ve Antrenörler İçin Bilgiler
Bu süreçte ailelerin ve antrenörlerin bilgilendirilmesi büyük önem taşır. Çünkü şikâyetler çoğunlukla yoğun antrenman dönemlerinde artar. Bu nedenle antrenman programındaki değişiklikler, ağrının seyrini doğrudan etkileyebilir.
Örneğin aynı hafta içinde birden fazla yoğun spor faaliyeti, bölgeye binen yükü artırır. Ayrıca sert zeminde yapılan sıçrama çalışmaları da şikâyetleri belirginleştirebilir. Bunun yanı sıra büyüme atağı dönemlerinde esneklik azalabilir. Dolayısıyla bu dönemlerde ısınma ve germe çalışmalarına özen gösterilmesi faydalı olabilir.
Ayrıca uygun ayakkabı ve dizlik seçimi konusunda da bilgi verilebilir. Bununla birlikte her çocuğun ihtiyacı farklıdır. Bu nedenle öneriler kişiye özel değerlendirmeyle belirlenir.
Çocuğun ağrısını açıkça ifade edebilmesi de önemlidir. Bazı çocuklar takımdan uzak kalmamak için şikâyetlerini gizleyebilir. Bu sebeple aile ve antrenör arasında iletişimin güçlü tutulması gerekir. Diğer yandan ağrının karakterinde değişiklik olursa yeniden değerlendirme yapılmalıdır. Hatta gece ağrısı veya dinlenmeyle geçmeyen şikâyetler mutlaka uzmana danışılmalıdır. Böylece çocuk, güvenli bir şekilde sportif yaşamına devam edebilir.
Prof. Dr. Güney Yılmaz, uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda tamamlamıştır. Ardından ABD’de çocuk ortopedisi ile şekil bozuklukları ve kemik uzatma alanlarında üst ihtisas yapmıştır. Ayrıntılı bilgi için özgeçmiş sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç olarak Osgood-Schlatter hastalığı, aktif çocuklarda sık görülen ve çoğunlukla iyi seyreden bir durumdur. Bununla birlikte doğru tanı, diğer olası nedenlerin gözden kaçmamasını sağlar. Şüphesiz bilinçli takip, çocuğun sportif yaşamını sürdürmesine yardımcı olur. Konuyla ilgili sorularınız için Prof. Dr. Güney Yılmaz’a ulaşabilirsiniz.
Randevu için 0543 931 79 77 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp hattı üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. Güncel paylaşımlar için Instagram hesabını takip edebilirsiniz. Tüm iletişim bilgileri için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
